اسید فولیک
نیاز به فولات به شدت در بارداری افزایش میابد. جنین مدام در حال تقسیم سلولی است که فولات در تقسیم سلولی و ساخت ژنها نقش مهمی دارد. کمبود فولات در مادر باعث نقص لوله عصبی جنین، تصلب شرایین مادر و در نتیجه باعث پره اکلامپسی یا فشارخون بارداری میشود. همچنین به علت نقش پر رنگی که فولات در ساخت ژنها دارد کمبود آن باعث ناهنجاری های جنینی خواهد شد. مطالعات نشان داده اند مادرانی که دچار کمبود فولات بوده اند نوزادانی با وزن کمتر به دنیا اوردند و دچار زایمان زودرس شدند.
لوله عصبی جنین بین هفته ۲۲ تا ۲۷ بارداری بسته میشود پس توصیه میشود که مادر از ۳ تا ۶ ماه قبل از اقدام به بارداری مکمل اسید فولیک مصرف کند.
تا چه زمانی مکمل اسید فولیک استفاده کنیم؟
تا هفته ۱۶ بارداری باید اسید فولیک مصرف شود و بعد از آن با تجویز مولتی ویتامین نیازی به مصرف اسید فولیک نیست. مولتی ویتامین های بارداری حاوی ۴۰۰ میکروگرم اسید فولیک هستند که برای شما و جنین کافیست. مگر اینکه پزشک یا متخصص تغذیه تشخیص دهد که شما نیاز به اسید فولیک بیشتری دارید.
بعضی مادران در بارداری نیاز به اسید فولیک با دوز بالاتری دارند:
مادرانی که سابقه به دنیا اوردن نوزاد با نقص لوله عصبی داشتند.
خانواده مادر یا خانواده پدر سابقه به دنیا اوردن جنین با نقص لوله عصبی داشتند
مادرانی که تحت درمان انسولین هستند.
مادرانی که داروهای صرع مثل carbamazepine و valproate مصرف میکنند.
مادرانی که داروهای باروری مثل کلومیفن استفاده میکنند.
کدام موادغذایی دارای فولات هستند؟
سبزیجات برگ سبز، اسفناج، مارچوبه، اووکادو، موز، زرده تخم مرغ، لوبیا سبز و جوانه گندم حاوی فولات هستند. در کنار مصرف مکمل اسید فولیک در بارداری حتما از این موادغذایی هم استفاده کنید.
آهن
دریافت اهن در بارداری افزیش میابد. دریافت اهن در یک بارداری به صورت روزانه باید 27 میلی گرم در روز باشد. به علت توقف فاعدگی و جذب روده ای بیشتر اهن ( به خصوص در 3 ماهه سوم جذب اهن غیرهم افزایش میابد) از این نظر هم مفدار اهن در بدن مادر افزایش میابد. جنین بیشترین مقدار اهن خودش را در 3 ماهه اخر بارداری ذخیره میکند و ذخایر مادر برمیدارد
چه افرادی بیشتر در معرض کمبود فقر اهن هستند و باید مکمل درمانی انجام دهند.
خانم هایی با زایمان های متعدد
خانم ها با سطح اقتصادی اجتماعی ئایین
نوجوانان
گیاهخواران
قرص آهن در بارداری
اگر ئزشک یا متخصص تغذیه از ازمایشات خونی شما تشخیص کم خونی بدهند برای شما قرص آهن تجویز خواهند کرد. بهترین زمان برای مصرف قرص آهن با معده خالی است اما اگر شما دچار حالت تهوع یا مشکلات گوارشی میشوید میتوانید قرص اهن را یک ساعت بعد از ناهار یا همراه با یک میان وعده استفاده کنید.
موادغذایی حاوی آهن
دو نوع آهن در موادغذایی وجود دارد: آهن هم و آهن غیر هم. آهن هم داخل گوشت قرمز، ماکیان و ماهی وجود دارد که معمولاً 20 تا 30 درصد جذب می شود. آهن غیر هم در منابع غیر حیوانی یا گیاهی وجود دارد و جذب آن حدود 5 درصد یا کمتر است و بسته به نیاز بدن و ذخایر اهن بدن هر شخص متفاوت است. به طور مثال در فردی که مبتلا به کم خونی است جذب آهن از منابع گیاهی افزایش میابد. یک سری عوامل غذایی باعث افزایش جذب اهن غیر هم یا آهن گیاهی میشوند مثل ویتامین سی مرغ، ماهی و گوشت. اگر شما عدس را که حاوی آهن گیاهی است با لیمو ترش تازه بخورید جذب آهن آن چند برابر میشود. یا اگر حبوبات یا آش را همراه با گوشت قرمز یا گوشت مرغ بپزید جذب آهن حبوبات و سبزی چند برابر میشود.
مولتی ویتامین
نیاز یک خانم در دوران بارداری تقریبا به اکثر ویتامین ها افزایش میابد. هر چقدر هم که مادر رژیم غذایی متنوع و کاملی داشته باشد ممکن است نیاز جنین را براورده نکند. مصرف مولتی ویتامین از هفته ۱۶ بارداری برای همه خانم های باردار ضروری است.بعضی از زشکان زمانی که وزن مادر از محدوده استاندارد بالاتر میرود مولتی ویتامین را قطع میکنند. اما مولتی ویتامین به خودی خود باعث چاقی نمیشود و فقط اشتهای شما رو افزایش میدهد. پس بهتر است کاملا قطع نشود و هفته ای چند مرتبه استفاده کنید.
بهترین زمان برای مصرف مولتی ویتامین
اگر شما جز مادرانی هستید که اشتهای کمی دارید یا در بارداری به اندازه کافی وزن نگرفتید باید مولتی ویتامین رو بعد از صبحانه استفاده کنید تا با افزایش اشتها به وزن گیری بهتر شما کمک کند. اما اگر جز مادرانی هستید که بیش از حد استاندارد وزن گرفتید و اشتهای بالایی هم دارید بهتر است مولتی ویتامین اخر شب و موقع خواب مصرف شود.
کلسیم
نیاز مادر به کلسیم در بارداری افزایش میابد. هورمون های استروژن لاکتوژن و پرولاکتین جذب کلسیم را برای مادر افزایش میدهند. همچنین شواهد نشان داده که توده استخوانی مادر در ۳ ماهه اول بارداری کاهش پیدا میکند و این نشان دهد برداشت کلسیم از استخوان های شماست. اما اگر شما در روز ۳ لیوان ماست یا شیر کم چرب استفاده میکنید نیازی به مصرف مکمل کلسیم ندارید مگر اینکه پزشک تشخیص بدهد که شما مبتلا به کمبود کلسیم هستید.
این افراد حتما مکمل کلسیم مصرف کنند.
مادرانی که لبنیات مصرف نمیکنند
گیاهخواران
بهترین زمان برای مصرف مکمل کلسیم
جذب مکمل کلسیم همراه با غذا افزایش میابد چون اسید معده باعث افزایش جذب کلسیم خواهد شد. بهتر است همراه با ناهار یا شام مصرف شود.
ویتامین D
عملکرد اصلی ویتامین دی در بدن حفظ سطح کلسیم و فسفر است.کمبود ویتامین D باعث کاهش جذب کلسیم و پوکی استخوان خواهد شد.سطح ویتامین دی بدن ما بستگی دارد به اینکه چقدر در معرض نور خورشید قرار میگیریم تا فرم فعال ویتامین دی در ئوست ما ساخته شود. بسته به اینکه رنگ پوست شما چه رنگی باشد جذب ویتامین دی متفاوت است پوستهای تیره جذب ویتامین دی پایین تری دارند. چون رنگدانه های ئوست جذب یو وی را کاهش میدهند. افراد با ئوست های روشن فقط 5 دقیقه زمان نیاز دارند که افتاب از طریق صوتر ساعد و دست ها جذب شود در حالیکه افراد با ئوست تیره به 20 دقیقه زمان نیاز دارند. باید در روز های تابستانی زمان هایی که یو وی در کمترین مقدار خودش است در معرض نور خورشید قرار بگیریم یعنی قبل از ساعت 11 ظهر و بعد از ساعت 4 و از عینک افتابی و ضد افتاب با SPF30 استفاده کنید
اکثر خانم های ایرانی به کمبود ویتامین D مبتلا هستند.اگر شما این داروها را مصرف میکنید به ویتامین D بیشتری نیاز دارید: داروهایی مثل: پردینیزولون، فنوباربیتال، فنی توئین، ریفامپین و ایزونیازید. همچنین اگر برای مشکلات گوارشی و معده از داروی آنتی اسید استفاده میکنید باید مصرف مکمل ویتایمن D با این دارو ۲ ساعت فاصله داشته باشد.
اگر پزشک یا متخصص تغذیه برای شما ویتامین D تجویز کرده حتما استفاده کنید. تحقیقات نشان داده سطح پایین ویتامین دی در مادر در طول بارداری باعث کاهش توده استخوانی کودک در سن ۹ سالگی خواهد شد.
منابع غذایی ویتامین D: تخم مرغ، گوشت، ماهی و لبنیات غنی شده تا حدودی میتوانند به ویتامین D بدن شما را تامین کنند اما فقط مصرف ویتامین D به تنهایی کافی نیست و حتما باید همراه با مصرف مکمل ویتامین D باشد تا نیاز بدن شما وجنین را برطرف کند.
